Şi Cinping'den 24 Eylül zirvesine iş dünyası heyeti hazırlığı

Şi Cinping(Xi Jinping) Çin Devlet Başkanı, 24 Eylül'de Washington'da Başkan Donald Trump ile yapılacak zirveye büyük bir iş insanı heyetini de birlikte götürmeye hazırlanıyor. Bu adımın törensel bir protokol jestinden çok, ABD-Çin ticaret ilişkilerini yönetme sinyali olarak okunduğu belirtiliyor.

Reuters, iki kaynağa dayandırdığı haberinde Çin tarafının bu yönde hazırlık yaptığını yazdı; ancak zirveye eşlik edecek yöneticilerin kim olacağı henüz netleşmedi. South China Morning Post(SCMP) de Çin ve ABD yetkililerinin iş insanlarının katılımını görüştüğünü, fakat nihai kararın henüz verilmediğini aktardı.

Bu plan, Şi Cinping'in son dönemdeki yurt dışı seyahat alışkanlığına göre dikkat çekici bir farklılık taşıyor. Çin yönetiminin 2020 sonrasında teknoloji, eğitim ve gayrimenkul sektörlerine yönelik düzenleyici baskısını artırmasının ardından Şi, dış gezilerine neredeyse hiç iş insanı götürmedi. ABD ziyaretine kalabalık bir iş heyetiyle gidilen son örnek 2015 yılına dayanıyor.

2015'teki Washington ziyaretinde Çin heyetinde Alibaba(BABA) kurucusu Jack Ma, Tencent(0700.HK) kurucusu Pony Ma ile çeşitli Çin bankası ve devlet şirketi yöneticileri yer almıştı. O dönem Çin, Boeing(BA)'dan 300 uçak için yaklaşık 38 milyar dolarlık anlaşma imzalamış, Şi ayrıca Apple(AAPL), Meta(META) ve Amazon(AMZN) yöneticileriyle de görüşmüştü.

Gelişme, Trump'ın mayıs ayında Çin'i ziyaret etmesiyle de örtüşüyor. Reuters, Trump'ın Çin gezisine Nvidia(NVDA) CEO'su Jensen Huang(Jensen Huang) ve Tesla(TSLA) CEO'su Elon Musk(Elon Musk) dahil 18 ABD şirketi yöneticisini birlikte götürdüğünü yazmıştı.

Zirve diplomasisinde iş insanlarının eşlik etmesi genellikle yatırım ve satın alma anlaşmalarını simgeleyen bir araç olarak kullanılıyor. İki hükümet somut bir mutabakat açıklamadan önce bile, heyetin büyüklüğü ve bileşimi müzakere atmosferine dair sinyal veriyor. Bu ziyaret planının dikkat çekmesinin bir nedeni de Çin'in şirket diplomasisi kartını yeniden masaya koyabileceği ihtimali.

Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi (CSIS)'nde Çin iş dünyası uzmanı olan Scott Kennedy(Scott Kennedy), Reuters'e yaptığı açıklamada 'Çin tarafı, iş insanlarının heyette daha bilinçli bir rol üstlenmesini istiyor gibi görünüyor' dedi. Bu sözler, iş insanlarının eşlik etmesinin törensel katılımın ötesine geçip müzakere mesajının bir parçası haline gelebileceğine işaret ediyor.

Gözlerin çevrildiği asıl konu, geçen yıl ekim ayında Busan'da varılan bir yıllık ticaret ateşkesinin uzatılıp uzatılmayacağı. Reuters'in derlediği bilgilere göre Busan mutabakatı, Çin'in nadir toprak elementi ihracat kontrollerini bir yıllığına askıya alması, ABD'nin Çin'e yönelik teknoloji kara listesini genişletmeyi bir yıllığına ertelemesi ve ABD'den soya fasulyesi alımlarının yeniden başlaması gibi maddeler içeriyordu.

Ticaret ateşkesi, gümrük tarifeleri ve ihracat kontrolleri gibi ticari baskı araçlarını belirli bir süre durduran ya da hafifleten siyasi bir mutabakat niteliği taşıyor. Kalıcı bir anlaşma değil, süreli bir yönetim mekanizması olduğundan, süre dolmaya yaklaştıkça iki ülkenin uzatma ve koşulları yeniden görüşmesi gerekiyor. Washington'daki bu zirve de bu sürecin bir devamı olarak okunuyor.

ABD, zirve öncesinde gümrük tarifeleri ve tarife dışı engeller konusunu da gündeme getiriyor. TokenPost daha önce ABD'nin, Çin-ABD zirvesi öncesinde Çin menşeli ithal ürünlere yüzde 7,5 gümrük vergisi uygulamayı değerlendirdiğine dair haberi aktarmıştı. Ancak iş insanlarının eşlik etmesi tek başına gümrük ya da ihracat kontrollerinde bir değişikliğin kesinleştiği anlamına gelmiyor.

Daha önce iki ülkenin Şi'nin Washington ziyareti hazırlıklarını sürdürdüğü de TokenPost tarafından duyurulmuştu. O dönem, Çin bankalarına yönelik olası yaptırımlar ve İran'a yönelik yaptırım baskısı da zirve diplomasisi gündemiyle birlikte anılıyordu. Yaptırım baskısı ile ticaret görüşmelerinin aynı anda sürmesi, bu zirvenin müzakere kapsamını genişleten bir unsur olarak öne çıkıyor.

ABD Hazine Bakanlığı, ABD Ticaret Temsilciliği (USTR) ve Dışişleri Bakanlığı, Reuters'in yorum talebine yanıt vermedi. Çin Dışişleri ve Ticaret bakanlıkları da anında yanıt vermedi. Trump, 23 Temmuz'da Şi'nin 24 Eylül'de ABD'yi ziyaret edeceğini hatırlatarak yapay zeka (AI) konusunu görüşeceğini söylemişti.

Kripto para ve dijital varlıklarla doğrudan bağlantılı bir zirve gündemi şu an için doğrulanmadı. Bu gelişme, Bitcoin(BTC) gibi tekil varlıkları etkileyebilecek bir haberden çok, ABD-Çin ticaret istikrarı, teknoloji ihracat kontrolleri ve tedarik zinciri müzakerelerinin seyrini gösteren bir politika haberi olarak değerlendiriliyor.

ABD Hazine Bakanı Scott Bessent(Scott Bessent), ABD Ticaret Temsilcisi Jamieson Greer(Jamieson Greer) ve Çin Başbakan Yardımcısı He Lifeng(He Lifeng), eylül ayı başında zirvenin sonuçlarını değerlendirecek. Reuters'in 4 Eylül tarihli haberine göre, Busan ticaret ateşkesinin uzatılıp uzatılmayacağı ve gümrük-ihracat kontrollerinde yapılacak düzenlemeler, görüşmenin başlıca değişkenleri arasında gösteriliyor.