Günde 20,9 milyon varil: Hürmüz Boğazı ve Rusya rafinerileri enerji arzını sıkıştırıyor

İran kaynaklı gerilim ve Ukrayna savaşı, ham petrol ve rafine ürün arzını aynı anda sıkıştırırken küresel enerji piyasasındaki tedirginlik büyüyor. Petrol fiyatları, taşıma maliyetleri, enflasyon, uzun vadeli faizler ve risk iştahı arasındaki bağlantı yeniden mercek altına girdi.

Bloomberg Markets'e göre İran ve Ukrayna'daki çatışmalar ham petrol, dizel, benzin ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) arzını kısıyor. İran kaynaklı gerilim büyük ölçüde Hürmüz Boğazı üzerinden, Ukrayna savaşı ise Rusya'daki rafineri saldırıları ve rafine ürün kıtlığı üzerinden piyasayı etkiliyor.

Hürmüz Boğazı, Orta Doğu kaynaklı ham petrolün ve LNG'nin geçtiği kritik bir deniz koridoru. ABD Enerji Bilgi İdaresi'nin (EIA) verilerine göre 2025'in ilk yarısında Hürmüz Boğazı'ndan günde ortalama 20,9 milyon varil ham petrol ve petrol ürünü geçti. Aynı dönemde küresel deniz yolu petrol ticaret hacmi günde 79,8 milyon varil olarak gerçekleşti.

Boğazdaki geçişte yaşanacak bir aksama, petrol fiyatına doğrudan yansıyabilir. Taşımanın gecikmesi deniz taşımacılığı sigorta primlerini ve navlun maliyetlerini birlikte yukarı çekiyor; bu da rafinericiler ve ithalatçı ülkeler için tedarik maliyetine dönüşüyor. LNG taşımacılığının da etkilenmesi halinde elektrik ve sanayi yakıt maliyetleri de sarsılabilir.

TokenPost, Hürmüz Boğazı ve dizel arzındaki aksamanın petrol fiyatları, taşıma maliyetleri, uzun vadeli faizler ve risk iştahına yansıyabileceğini daha önce de aktarmıştı. O haberde de asıl mesele tek bir enflasyon verisinden çok, enerji fiyatlarının finans piyasalarının geneline yayılma yoluydu.

Rafine ürün piyasasındaki baskı da arttı. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA), Ağustos ayı Petrol Piyasası Raporu'nda temmuzda küresel petrol arzının bir önceki aya göre artarak günde 101,5 milyon varile çıktığını, ancak bir önceki yılın aynı dönemine göre günde 6,3 milyon varil daha düşük kaldığını açıkladı.

IEA aynı raporda 2026'da küresel petrol talebinin günde 1,6 milyon varil azalacağını öngördü. Kurum, 12 Ağustos itibarıyla Hürmüz Boğazı'ndaki kapanmanın sürmesi ve yüksek yakıt fiyatlarının petrol tüketimi üzerinde baskı oluşturduğunu belirtti.

Rafineri işleme hacmi de baskı altında kaldı. IEA, temmuzda rafineri işleme hacminin günde 80,9 milyon varile gerilediğini, bunun bir önceki yıla göre yaklaşık 5 milyon varil düşük olduğunu; Orta Doğu'daki petrol ürünü ihracatındaki aksama ile Rusya'daki rafineri saldırılarının üçüncü çeyrek işleme hacmi tahminlerini aşağı çektiğini bildirdi.

Dizel, jet yakıtı ve benzin 'crack spread'lerindeki yükselişle birlikte Atlantik havzasındaki rafineri marjları da yüksek seviyelere çıktı. Crack spread, ham petrolün işlenmesiyle elde edilen ürünlerin fiyatı ile ham petrol fiyatı arasındaki farkı ifade ediyor. Rafine ürün arz-talep dengesi sıkılaştıkça aynı ham petrol fiyatında bile dizel ve benzin maliyeti artabiliyor.

Rusya'daki rafineri saldırıları, ham petrol arzından çok rafine ürün arzını doğrudan vuruyor. Ham petrol yeterli olsa da rafineri tesisleri durduğunda dizel, jet yakıtı ve benzin gibi nihai ürünlerin arzı azalıyor. Bu nedenle ham petrol fiyatı sakinleşse bile rafine ürün fiyatları ayrı bir güç kazanabiliyor.

Bu tablonun kripto para yatırımcıları açısından da dolaylı bir önemi var. Enerji fiyatlarındaki artış ithalat enflasyonunu ve lojistik maliyetlerini yukarı itiyor; bu da uzun vadeli faizler ve dolar likiditesi kanalıyla Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH) gibi risk varlıklarına yönelik iştahı etkileyebiliyor.

Hürmüz Boğazı ve dizel arzındaki aksamanın finans piyasalarının geneline yayılabileceğine dair önceki haber de aynı çerçeveye oturuyor. Enerji şokları tek bir emtia fiyatıyla sınırlı kalmıyor; şirket maliyetlerine, tüketici enflasyonuna ve finans piyasalarındaki risk iştahına da sıçrayabiliyor.

Ancak tahmin piyasası fiyatlarını petrolün yönü konusunda kesin bir sinyal olarak okumak güç. Crypto Briefing, petrolün yıl sonuna kadar tarihi zirveyi yenileme ihtimalini yansıtan tahmin piyasası oranının 31 Aralık vadesi için yüzde 10,5 olduğunu aktardı. Bu rakam yalnızca işlem yapan katılımcıların olasılık değerlendirmesi olup gerçek bir fiyat tahmini ya da yatırım tavsiyesi niteliği taşımıyor.

Enerji piyasasındaki baskı, Hürmüz Boğazı ve Rusya'daki rafineriler olmak üzere iki eksende sürüyor. Takip edilmesi gereken noktalar boğazdaki geçişin normale dönüp dönmeyeceği, Rusya'daki rafineri hasarının büyüyüp büyümeyeceği ve rafine ürün crack spread'lerinin ne kadar süreceği.