FTX’te Yüksek Geri Ödemeler SBF’i Kurtarır mı? Ebeveynlerin "Müşteri Parası Kaybolmadı" Savunması Tartışma Yaratıyor

“müşteri parası kaybolmadı” diyen ebeveynler… FTX’teki yüksek geri ödemeler SBF’in mahkûmiyetini sarsabilir mi?

FTX’in çöküşü sonrası dolandırıcılıktan hüküm giyen Sam Bankman-Fried(Sam Bankman-Fried·SBF)’in ebeveynleri, ilk televizyon röportajlarında “sonuçta müşteri parası kaybolmadı” diyerek davanın ‘temel önermesini’ reddetti. Ancak FTX iflas sürecindeki ‘dolar bazlı ve tarihe sabitlenmiş’ geri ödeme yapısı nedeniyle, kağıt üzerindeki rakamlarla müşterilerin gerçek kayıp algısının tamamen farklı olduğu savunuluyor.

23’ünde (yerel saatle), CNN sunucusu Michael Smerconish ile yapılan hafta sonu röportajında Joseph Bankman, “para her zaman oradaydı” ifadesini kullandı. Bankman, “bu şirketler milyarlarca dolarlık fazla varlığa sahip, son derece kârlı işletmelerdi” diyerek FTX bilançosundaki müşteri fonu açığının abartıldığını öne sürdü. Barbara Fried ise “herkes ana paranın üzerine yüzde 18 ila 43 arası faiz alarak ‘tamamen tazmin edildi’” diyerek bu iddiayı destekledi.

Bu çıkışın arka planında, FTX Recovery Trust tarafından yürütülen ‘nakit geri ödeme’ süreci bulunuyor. FTX Recovery Trust, mart ayı sonunda yapılacak dördüncü dağıtımda yaklaşık 2,2 milyar dolar (yaklaşık 3 trilyon 3178 milyar won) daha ödemeyi planlıyor. Şu ana kadar tahsil edilen tutar yaklaşık 10 milyar dolar (yaklaşık 15 trilyon 79 milyar won) seviyesinde. Bazı ABD’li alacaklı kategorilerinin yüzde 100, hatta bir kategorinin yüzde 120’lik geri ödeme eşiğine ulaştığı bildiriliyor. Ebeveynler, bu rakamların SBF’i fiilen ‘akladığını’ öne sürüyor.

Ancak geri ödemenin ‘referans tarihi’ tartışmanın merkezinde. Tüm alacaklar, 2022 Kasım’ında FTX’in iflas başvurusu yaptığı tarihteki dolar fiyatları üzerinden sabitleniyor ve sadece nakit olarak ödeniyor. O tarihte Bitcoin(BTC) yaklaşık 16.800 dolar (yaklaşık 25,33 milyon won) seviyesindeydi. Bitcoin(BTC), 2025 sonbaharında kısa süreliğine 126.000 doların (yaklaşık 189,99 milyon won) üzerine çıktı, bugün ise yaklaşık 69.000 dolar (yaklaşık 104,02 milyon won) civarında işlem görüyor.

Sorun, yatırımcıların ‘coini geri almaması’, bunun yerine o günkü ‘dolar karşılığını’ nakit olarak elde etmesi. Örneğin cüzdanında 1 Bitcoin(BTC) tutan bir müşteri, bugün 1 Bitcoin(BTC) ya da güncel piyasa değerine denk bir tutar yerine, yalnızca 2022 Kasım referans fiyatı ve bunun üzerinden hesaplanan faizi alıyor. İflas masası, “alacakların yaklaşık yüzde 119’u”nun ödeneceğini vurgulasa da, bu tablo birçok yatırımcı nezdinde “bugünkü fiyatlarla kayıpların telafisi” anlamına gelmiyor.

FTX alacaklılarını temsil eden öne çıkan isimlerden Sunil Kavuri, bu nedenle defalarca “FTX alacaklıları tamamen tazmin edilmiş değil (FTX creditors are not whole)” diyerek kamuoyuna itirazını dile getirdi. Kavuri ve benzeri isimler, ‘geri ödeme oranı’na odaklanan anlatının FTX vakasındaki gerçek zararı yeniden tanımlamaya çalıştığını, dolayısıyla bu çerçeveye katılmanın zor olduğunu söylüyor.

Ebeveynlerin savunması, küresel kripto düzenlemeleriyle de doğrudan çatışıyor. Joseph Bankman, müşteri fonlarının kardeş şirket Alameda Research’e aktarılmasını “Alameda’nın FTX’ten borç alması” olarak niteleyip, bunu olağan bir kurumsal kredi ilişkisi gibi yorumladı. Bankman, “Alameda da tıpkı diğer kurumlar gibi para yatırdı, para borç aldı” diyerek müşteri fonu transferlerini normalleştirme eğilimi gösterdi.

Ancak bu yaklaşım kabul görürse, müşteri varlıklarıyla kendi nam ve hesabına işlem yapan (prop trading) bir ticaret biriminin fonlarını birbirine karıştırmak fiilen meşrulaşmış oluyor. Oysa Hong Kong ve Avrupa Birliği(EU)’nde sıkılaştırılan düzenlemeler ile ABD’de yıllardır tartışılan yasa tasarıları, tam da bu tür ‘müşteri varlığı ile şirket fonunun karıştırılması’ uygulamasını yasaklamaya odaklanmış durumda. Dolayısıyla SBF’in sorumluluğunu yumuşatmaya çalışan bu argüman, aynı zamanda düzenleyici kurumların özellikle ortadan kaldırmak istediği pratiklere dayanıyor; bu da hukuki ve kurumsal inandırıcılığı sınırlıyor yorum

Barbara Fried, bir adım daha ileri giderek SBF’e yöneltilen suçlamaları “özünde siyasi” olarak niteledi ve Biden yönetiminin “kriptoyu yok etmeye karar verdiğini” iddia etti. Bu ‘siyaset’ vurgusu, Başkan Trump’a yönelik olası bir ‘af’ (clemency) kampanyasıyla da kesişiyor. SBF, hapiste olmasına rağmen X’te (eski Twitter) yaptığı paylaşımlarla Beyaz Saray’ın bazı ekonomik ve teknolojik politikalarına destek verdiğini gösteren mesajlar yayımlıyor.

Smerconish, SBF’e 25 yıl hapis cezası veren yargıç Lewis Kaplan’ın, geçmişte Trump ile ilgili bazı sivil davalara da bakmış bir federal yargıç olduğuna dikkat çekti; bunun aile için sembolik bir anlam taşıyabileceğini hatırlattı. Fried’a, Trump’a ne söylemek isteyeceği sorulduğunda ise oğlunu “kuşağının en parlak ve en yetenekli gençlerinden biri” olarak tanımladı ve serbest kalması halinde “ekonomi için muazzam ölçüde faydalı olacağını” savundu.

Yine de, siyasi af ihtimali ‘sayısal olarak’ düşük görünüyor. Trump’ın, ocak ayında New York Times’a verdiği bir röportajda SBF için af seçeneğini değerlendirmeyeceğini söylediği aktarıldı. Trump geçmişte Silk Road kurucusu Ross Ulbricht(Ross Ulbricht) ve Binance’in eski CEO’su Changpeng Zhao(Changpeng Zhao) gibi kripto dünyasından isimler için belirli ölçülerde yumuşama sinyali verse de, SBF’i bu çemberin dışında tuttuğu anlaşılıyor. Tahmin piyasası Polymarket(Polymarket) de SBF için affın gerçekleşme olasılığını yüzde 12 civarında fiyatlıyor.

SBF’in temyiz süreci halen devam ediyor. Savunma avukatlarının “siyasi önyargı” iddialarına dayalı yeniden yargılama talebi ise, savcılık tarafından reddediliyor ve mahkemede karşı argümanlarla mücadele ediliyor. FTX iflas masasında rakamsal olarak kayda değer geri ödemeler sağlansa da, geri ödemenin yapısal sınırları, müşteri varlıklarının şirketle karışması sorunu ve FTX çöküşü sonrasında şekillenen küresel kripto regülasyonları bir arada değerlendirildiğinde, bu son aile röportajının SBF hakkındaki ‘suçlu’ çerçevesini kökten değiştirecek bir ‘son hamle’ olma ihtimali, hem hukuki çevrelerde hem de piyasa katılımcıları arasında zayıf görülüyor yorum