İsrail'de ekonomik aktivite endeksi Haziran'da yüzde 2,5 arttı

İsrail ekonomisi, İran'la yaşanan askeri çatışmanın şokunun ardından bazı öncü göstergelerde toparlanma sinyali verdi. Haziran ayında ekonomik aktivite endeksi yüzde 2,5 arttı ancak ikinci çeyrek gayri safi yurt içi hasıla (GSYH) resmi verileri açıklanmadan bu toparlanmayı kesinleştirmek zor.

İsrail Merkez Bankası (Bank of Israel), 15 Temmuz'da yaptığı açıklamada Haziran ayı ekonomik aktivite endeksinin yüzde 2,5 yükseldiğini duyurdu. Bu endeks Nisan-Haziran dönemine ait üç aylık ortalama büyüme tahminini yansıtıyor. Kredi kartı harcamaları, mal ihracatı, tüketim malları ile üretim girdisi ithalatı, sanayi üretimi, işgücü piyasası, perakende satışlar ve borsa endeksleri iyileşmeye katkı sağlayan unsurlar arasında yer aldı.

Karşılaştırma baz etkisi de sonucu etkiledi. İsrail Merkez Bankası, Mart ayındaki 'Roaring Lion Operasyonu' sırasında düşen ekonomik aktivite seviyesinin karşılaştırma tabanından çıkmasının Haziran endeksindeki artışta payı olduğunu belirtti. Yani kısa vadeli göstergelerdeki iyileşmenin doğrudan büyüme oranında bir toparlanmaya dönüştüğünü söylemek için henüz erken.

İlk çeyrekteki şok resmi verilerde de görülüyor. İsrail Merkez Bankası, 2026 yılının ilk yarısına ilişkin para politikası raporunda ilk çeyrek GSYH'nin yıllıklandırılmış bazda yüzde 3,8 daraldığını, şirketler kesimi üretiminin de yüzde 3,8 azaldığını açıkladı. Aynı raporda, ikinci çeyrek büyüme göstergelerinin uzun vadeli eğilim ile GSYH seviyesi arasındaki farkın daralma olasılığına işaret ettiği değerlendirmesi yer aldı.

Yüksek teknoloji sektörü, ekonomik şokun bir kısmını absorbe etti. İsrail Merkez Bankası Para Politikası Kurulu, 6 Temmuz'da politika faizini yüzde 3,5'e indirirken ikinci çeyrekte yüksek teknoloji sektöründeki fon girişinin yaklaşık 4 milyar dolar ile ilk çeyreğe yakın seviyede gerçekleştiğini bildirdi. Ancak bu rakam, 2025 yılının ikinci yarısındaki iki çeyreğin gerisinde kaldı.

Yüksek teknoloji, İsrail ekonomisinde ihracat ve yatırım akışlarını destekleyen kilit sektörlerden biri olarak öne çıkıyor. Savaş ya da güvenlik kaygılarının arttığı dönemlerde bile küresel müşteri tabanı ve sermaye erişimi sayesinde şokun etkisini hafifletebiliyor. Yine de fon girişinin geçen yılın ikinci yarısının altında kalması, toparlanmanın güçlü bir genişleme evresine dönüştüğünü söylemeyi güçleştiriyor.

Tüketim göstergeleri karışık bir görünüm çizdi. İsrail Merkez İstatistik Kurumu'nun (CBS) başlıca göstergelerine göre 2026 Mayıs ayında tüketici güven endeksi yüzde -16,16 ile negatif bölgede kalırken, şirket iş ortamı endeksi yüzde 15,35 ile pozitif seyrini korudu. Şirket kesiminin morali dirençli kalsa da hanehalkının algıladığı ekonomik ortam hâlâ zayıf.

Kredi kartı kullanımı arttı. CBS, 2026 yılı Mart-Mayıs döneminde kredi kartı harcamalarının yıllık bazda yüzde 4,2 arttığını açıkladı. Kalemler arasında diğer mal ve hizmetler yüzde 6,3, gıda ve içecek harcamaları ise yüzde 5,9 yükseldi.

Hizmet ihracatı aynı yönde hareket etmedi. CBS verilerine göre 2026 Nisan ayında hizmet ihracatı bir önceki aya kıyasla yüzde 1,2, yüksek teknoloji hizmet ihracatı ise yüzde 2,1 geriledi. İç talebin bir kısmı toparlansa da hizmet ihracatı ile yüksek teknoloji ihracatının aynı anda güçlendiği söylenemez.

İsrail Merkez Bankası, Temmuz ayında yayımladığı Araştırma Departmanı öngörüsünde 2026 GSYH büyüme tahminini yüzde 4,0, 2027 tahminini ise yüzde 5,5 olarak açıkladı. Bu öngörü, yedek askerlerin sivil hayata dönmesi, arz kısıtlarının hafiflemesi ve İran'la yeni bir çatışma yaşanmaması varsayımlarına dayanıyor. Aynı belgede, jeopolitik ortamın hâlâ gergin olduğu ve olası yeni bir çatışmaya karşı hazırlıklı olunması gerektiği vurgulandı.

Uluslararası Para Fonu (IMF) ise daha düşük bir rakam açıkladı. IMF, 1 Temmuz'da yayımladığı İsrail yıllık danışma raporunda 2026 büyüme tahminini savaş öncesindeki yüzde 4,8 seviyesinden yüzde 3,5'e indirdi. Kurum, ilk çeyrekteki sert daralmanın ardından kalan dönemde ılımlı bir toparlanma öngörse de uzayan bölgesel çatışmayı büyüme için aşağı yönlü risk olarak işaret etti.

İsrail Merkez Bankası ile IMF arasındaki tahmin farkı, toparlanma hızına ilişkin bakış açısı farklılığını ortaya koyuyor. Her iki kurum da ilk çeyrekteki şokun ardından bir toparlanma olasılığını kabul etse de işgücü arzındaki kısıtlar ve güvenlik belirsizliğinin büyüme patikasını sarsabileceğine dikkat çekiyor. Yani hem toparlanma sinyalleri hem de sürdürülebilirlik endişeleri aynı anda masada.

Bu gelişme, kripto para piyasasının kendi göstergelerinden çok Orta Doğu'daki jeopolitik risk ve küresel likidite ortamını gösteren makro bir değişken niteliği taşıyor. Makro göstergelerin faiz beklentileri üzerinden kripto piyasasını da etkilediği göz önüne alındığında, İsrail'deki ekonomik seyir enerji fiyatları ve riskli varlık iştahını birlikte değerlendirmek için referans olabilir. Ancak bu veriler, kripto para fiyatlarının yönünü doğrudan açıklayan rakamlar olarak görülmemeli.

İsrail ekonomisi, ikinci çeyrek resmi GSYH açıklamasına kadar ekonomik aktivite endeksi ile tüketim ve ihracata dair bazı göstergeler üzerinden takip edilmeye devam edecek. Şu ana kadar doğrulanan veriler, 'kesin toparlanma'dan çok 'toparlanma sinyali' tablosuna işaret ediyor.