26 yıllık müzakerenin ardından AB-Mercosur ticaret anlaşması imzalandı

Avrupa Birliği (AB) ile Mercosur (Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay'ın oluşturduğu Güney Amerika Ortak Pazarı) 26 yılı aşkın süren müzakerelerin ardından ticaret anlaşmasını imzaladı. Geçici ticaret anlaşması zaten uygulamaya girmiş olsa da, asıl anlaşmanın nihai onayı ve Avrupalı çiftçilerin tepkisi hâlâ gündemde.

AB ile Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay, 17 Ocak'ta (yerel saatle) Paraguay'ın başkenti Asunción'da 'AB-Mercosur Ortaklık Anlaşması'nı (EMPA) ve 'Geçici Ticaret Anlaşması'nı (iTA) imzaladı. Avrupa Komisyonu, iki anlaşmanın yaklaşık 700 milyon kişilik bir pazarı birbirine bağladığını açıkladı.

Anlaşma kapsamında AB, Mercosur'a ihraç edilen ürünlerin yüzde 91'ine uygulanan gümrük vergilerini kademeli olarak kaldıracak. Mercosur'un AB'ye yaptığı ihracatın yüzde 92'sinde de vergi indirimleri devreye girecek.

Ticaret bölümünü kapsayan iTA, 1 Mayıs'tan itibaren geçici olarak uygulanmaya başladı. EMPA tamamen onaylanıp resmen yürürlüğe girdiğinde iTA'nın yerini alacak.

Avrupa Komisyonu, 9 Ocak'ta yaptığı açıklamada anlaşmanın Avrupalı şirketlere yılda yaklaşık 4 milyar euroluk ihracat vergisi tasarrufu sağlayabileceğini ve kritik hammaddelere erişimi iyileştirebileceğini belirtti. Bu rakamların Komisyon'un beklentisi olduğu, gerçek etkinin ise anlaşmanın uygulanışına ve ticaret hacmine göre değişebileceği vurgulandı.

Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen(Ursula von der Leyen), imza töreninde gümrük vergileri yerine adil ticareti tercih ettiklerini söyledi. AB, ABD'nin gümrük vergilerini artırdığı ve Çin menşeli ihracatın yükseldiği bir dönemde Mercosur ile anlaşmayı ekonomik ve diplomatik çeşitlendirme aracı olarak sunuyor. 'Bu çerçeveleme, Brüksel'in tedarik zincirlerini tek bir bölgeye bağımlı olmaktan çıkarma isteğini yansıtıyor.'

Anlaşmanın kapsamı yalnızca mal gümrük vergileriyle sınırlı kalmıyor; taraflar arasındaki ticari ilişkinin tamamına yayılıyor.

Tarımın korunmasına yönelik tepkiler anlaşmanın en tartışmalı noktalarından biri. Fransa hükümeti 8 Ocak'ta, tarım sektörünün ve gıda egemenliğinin etkilenebileceğini belirterek anlaşmanın imzalanmasına karşı çıktığını açıkladı.

AB, hassas tarım ürünleri için kota ve tarımsal koruma mekanizmaları oluşturduğunu belirtiyor. Tarım pazarının daha fazla açılmasını bekleyen kesimlerle ithalat rekabetinin artmasından endişe duyan kesimler arasında görüş ayrılığı sürüyor.

Avrupa Parlamentosu 21 Ocak'ta, anlaşmanın AB antlaşmalarıyla uyumlu olup olmadığının Avrupa Birliği Adalet Divanı'na sorulmasına karar verdi. Oylamada 334 kabul, 324 ret ve 11 çekimser oy kullanıldı.

Adalet Divanı'nın hukuki inceleme talebi, anlaşmanın nihai onay takvimini etkileyebilecek bir adım. Bu nedenle EMPA'nın resmen yürürlüğe gireceği tarih henüz belli değil.

Brezilya hükümeti, anlaşmanın yaklaşık 720 milyon kişilik bir pazarı ve 22 trilyon doları aşan bir gayri safi yurt içi hasılayı birbirine bağladığını açıkladı. Brezilya hükümetinin sunduğu pazar büyüklüğü ve ekonomik etki rakamları taraf ülkenin beklentisi niteliğinde olup, gerçekleşecek ticaret hacminden ayrı değerlendirilmesi gerekiyor.

Brezilya Dışişleri Bakanlığı 17 Mart'ta, anlaşmanın sanayi modernizasyonuna ve küresel tedarik zincirlerine entegrasyona katkı sağlayabileceğini belirtti. Somut etkilerin, gümrük indirimlerinin fiilen uygulanmasına ve şirketlerin ticaret hacmini artırıp artırmayacağına bağlı olarak şekilleneceği ifade ediliyor.

AB ile Mercosur arasındaki anlaşma, uzun süredir devam eden müzakerelerin sonuçlanması açısından önemli bir adım olsa da, tarımsal koruma ve hukuki inceleme gibi prosedürel konular hâlâ masada. Anlaşmanın Kore şirketleri ile kripto ve blok zinciri piyasalarına doğrudan bir etkisi şu an için tespit edilmiş değil.

Geçici ticaret anlaşması zaten uygulamaya girmiş durumda; asıl ortaklık anlaşmasının ise Adalet Divanı'nın incelemesinden ve her bir ülkenin onay sürecinden geçmesi gerekiyor. Anlaşmanın nihai yürürlük tarihi, ilgili süreçler tamamlandıktan sonra belirlenecek.