86-11'lik Rusya yaptırımı Senato'yu geçti, Meclis'te süre daralıyor

ABD Senatosu, Rusya'ya yönelik yaptırımlar ile İran'a ilişkin hükümler içeren H.R. 5334 sayılı tasarıyı 7 Ağustos'ta 86'ya 11 oyla kabul etti. Ancak tasarının Temsilciler Meclisi'ndeki oylama takvimi henüz netleşmedi ve bu belirsizlik Ukrayna'nın Kongre üzerindeki baskısını artırıyor.

ABD Senatosu'nun resmi kayıtlarına göre H.R. 5334 bir değişiklik önergesi (amendment) şeklinde işleme alındı. Tasarı, Rusya menşeli petrol ve doğal gazı satın almaya devam eden ülkelere ve yaptırımlardan kaçınmaya yardımcı olan taraflara yönelik gümrük vergisi ve yaptırım araçlarını içeriyor; ayrıca İran'a ilişkin yaptırım hükümleri de tasarıda yer alıyor.

Senato'dan geçmesine rağmen tasarının Temsilciler Meclisi'nde de onaylanması gerekiyor; dolayısıyla doğrudan yürürlüğe giren bir yapı söz konusu değil. Meclis'in tasarıyı aynı metinle kabul etmesi halinde süreç Başkan'ın imza aşamasına geçebilecek; metinde değişiklik yapılması durumunda ise iki kanat arasında yeniden uzlaşı süreci işletilmesi gerekecek.

Ukrayna Cumhurbaşkanlığı Ofisi Yaptırım Politikası Danışmanı Vladyslav Vlasiuk(Vladyslav Vlasiuk), Washington'da milletvekilleri ve Kongre çalışanlarıyla yaklaşık 20 kez bir araya gelerek tasarının işleme alınmasını talep etti. Özgür Avrupa Radyosu/Özgürlük Radyosu(RFE/RL), Vlasiuk'un Temsilciler Meclisi'nde 'kural askıya alma' (suspension of the rules) usulüyle hızlandırılmış geçiş olasılığını da gerçekçi bir senaryo olarak dile getirdiğini aktardı.

Vlasiuk, Washington'daki Ukrayna Büyükelçiliği'nin düzenlediği brifingde "Rusya üzerindeki baskının artırılması gerektiği konusunda herkes hemfikirdi" dedi. Danışman ayrıca "tasarının genel kurula gelme ihtimalinin gerçekten yüksek olduğunu düşünüyorum" diye ekledi. Ukrayna tarafı, Senato'daki oylama sonucunu Meclis üzerindeki baskının dayanağı olarak kullanıyor.

Temsilciler Meclisi'nin takvimi en büyük değişken olarak öne çıkıyor. Meclis 3-13 Eylül tarihleri arasında seçim bölgesi çalışma dönemine girdi ve zaten Eylül oturumu kısa sürüyor. Meclis Genel Sekreterliği'nin duyurusunda 4'ünde tatile girileceği ve bir sonraki oturumun 8'inde saat 14.00'te (yerel saatle) yapılacağı belirtiliyor.

Resmi takvimde Eylül başına ilişkin oturum günlerinin sınırlı bırakılmış olması da ayrı bir yük oluşturuyor. RFE/RL, Cumhuriyetçi liderliğin seçim öncesi son iki haftalık oturum takvimini iptal ettiğini ve Meclis'in en geç 17'sine kadar Washington'dan ayrılmasının beklendiğini bildirdi. Bu da oylamaya sunulabilecek zamanın daha da daraldığı anlamına geliyor.

Kurumsal işleyiş açısından 'kural askıya alma' usulü, Meclis'in geniş destek beklenen konuları hızlıca işleme almak için başvurduğu bir yöntem. Tartışma ve değişiklik önergesi verme imkânını azaltırken kabul için gereken oy eşiğini yükseltiyor; bu nedenle hem liderliğin kararı hem de iki partinin fiilî uzlaşı düzeyinin birbirini tutması gerekiyor.

Meselenin sadece yaptırımın kapsamıyla değil, yetki paylaşımıyla da ilgili olduğu görülüyor. ABD Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Demokrat Parti Sözcüsü Gregory Meeks(Gregory W. Meeks), 2'sinde yayımladığı açıklamada "Rusya yaptırımları bir tercih değil, bir zorunluluk haline gelmeli" dedi. Meeks, Senato'dan geçen tasarının Başkan Trump'a fiilen sınırsız denebilecek bir gümrük vergisi yetkisi ve geniş kapsamlı yaptırım muafiyeti takdiri tanıdığını eleştirdi.

Demokrat Parti liderliği ayrıca Beyaz Saray'ın yeni bir yetkiyi beklemeden mevcut yetkilerle Rusya'ya yönelik yaptırımları yeniden başlatabileceğini savunuyor. Karşı tarafın itirazı, yaptırımların genişletilmesinden çok Başkan'a ne kadar geniş bir takdir yetkisi verileceğine odaklanıyor.

Buna karşılık Meclis'teki partiler üstü tasarı sahipleri, Rusya'nın savaş finansmanının kesilmesini öne çıkarıyor. Cumhuriyetçi Michael McCaul(Michael McCaul) ve Demokrat Steny Hoyer(Steny Hoyer), 10 Ağustos'ta Meclis'te eşdeğer bir tasarı sundu. McCaul'un ofisi, söz konusu tasarının Rusya'dan petrol ve doğal gaz alan başlıca ülkeleri hedef aldığını ve İran'ın enerji ile silah sektörlerine yönelik finansmanı kısıtlayan yaptırımları uzattığını açıkladı.

Ukrayna kökenli politika grubu Razom We Stand, Senato'daki kabulü memnuniyetle karşılarken Başkan'a tanınan muafiyet yetkisinin tasarının uygulanmasını zayıflatabileceğini belirtti. Grup, tasarı imzalansa bile yaptırım hedefleri ve uygulama yönteminde istisnaların genişlemesi halinde etkinin azalabileceğini savundu.

Söz konusu tasarı, Rusya'dan enerji ithal eden ülkeleri baskı altına alan bir diplomasi ve ticaret meselesi olarak öne çıkıyor. Rusya menşeli enerji alıcılarını hedef alan gümrük vergisi aracı, Çin ve Hindistan gibi büyük alıcı ülkeleri dolaylı biçimde baskılayan bir mekanizma olarak yorumlanabilir; ancak fiilî uygulama kapsamı nihai metne ve muafiyet hükümlerine göre değişecek.

Kripto varlıkların doğrudan düzenlenmesiyle bu tasarı arasında bir bağlantı bulunmuyor. Kamuya açık tasarı özetlerinde ve ilgili açıklamalarda Bitcoin(BTC), Ethereum(ETH) veya borsaları doğrudan hedef alan bir hükme rastlanmadı. AB'nin Rusya yaptırımlarının kripto varlık kanalına genişletildiği örnekten farklı olarak, ABD Meclisi'ndeki bu tartışmanın odağı Rusya'dan enerji ithal eden ülkeler ve Başkan'ın yaptırım yetkisiyle sınırlı kalıyor.

Temsilciler Meclisi 8'inde saat 14.00'te (yerel saatle) yeniden toplanacak. Tasarının genel kurula gelip gelmeyeceği, gelse dahi Senato'dan geçen metinle aynı şekilde işleme alınıp alınmayacağı henüz belli değil.