Petrol fiyatı haftada %9 arttı: Hürmüz'de gerilim yeniden tırmandı

İran'ın ABD'ye yönelik uyarısı ve ABD ordusunun İran'a ait tankerleri vurması, Hürmüz Boğazı çevresindeki askeri gerilimi yeniden yükseltti. Orta Doğu'daki petrol taşımacılığı güzergahındaki belirsizliğin petrol fiyatlarını ve riskli varlıklara yönelik piyasa psikolojisini etkileyebileceği değerlendiriliyor.

İran Ordusu Genelkurmay Başkanlığı ile Hatem-ül Enbiya Merkez Karargahı(Khatam al-Anbia Central Headquarters), Kore saatiyle 2'sinde yayımladıkları ortak açıklamada ABD'nin bölgedeki askeri hareketlerine sert karşılık vereceklerini bildirdi. Iran International, iki kurumun “ABD ordusu bölgedeki düşmanca eylemlerini sürdürdükçe daha büyük ve ağır bir bedel ödemek zorunda kalacak” dediğini aktardı.

Bu açıklama, İran'ın ABD'nin kendisine yönelik askeri hareketini yalnızca gemi denetimi değil, bölgesel çatışmanın bir parçası olarak gördüğü şeklinde yorumlanıyor. İran, Hürmüz Boğazı ve Basra Körfezi'nden geçişle ilgili meseleleri uzun süredir kendi güvenliğiyle ilişkilendiriyor.

Gerilim denize de sıçradı. Associated Press(AP), Kore saatiyle 6'sında ABD Deniz Kuvvetleri'ne ait bir geminin füzeyle hedef alınmasının ardından ABD ordusunun 3 İran tankerini vurduğunu bildirdi. ABD ordusu, tankerlerden 2'sinin kalıcı olarak seyrüsefer kabiliyetini yitirdiğini, yük taşımayan diğer tankerin ise imha edildiğini açıkladı.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı(CENTCOM) Komutanı Brad Cooper, “ABD ordusunu savunmakta tereddüt etmeyeceğiz” dedi. Bu açıklama, ABD'nin operasyonu kendi askeri gücünü koruma tedbiri olarak tanımladığını gösteriyor.

ABD Ulaştırma Bakanlığı'na bağlı Denizcilik İdaresi(MARAD), 2026-004 sayılı uyarısında Basra Körfezi, Hürmüz Boğazı ve Umman Denizi'nden geçen ticaret gemilerinin İran kaynaklı tehdit ve saldırı riskinin yüksek olduğunu bildirdi. Uyarı, doğrudan füze saldırısı, insansız hava aracı ve insansız deniz aracı tehditlerini de kapsıyor.

Denizcilik İdaresi, ABD bayraklı ticaret gemilerine sefer öncesi risk değerlendirmesi yapmalarını, koruyucu önlemler almalarını ve VHF kanallarını sürekli takip etmelerini tavsiye etti. Bu tavsiye, sivil gemilerin askeri çatışmanın doğrudan hedefi olmasa dahi geçiş riskini ayrıca yönetmesi gerektiği anlamına geliyor.

Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi ile Umman Denizi'ni birbirine bağlayan kritik bir petrol taşımacılığı güzergahı. Bölgedeki gerilim genellikle yalnızca petrol fiyatlarını değil, navlun ücretlerini, sigorta primlerini ve enerji ithalatçısı ülkelerin lojistik maliyetlerini de etkileyebiliyor.

Bu gelişme, petrol taşımacılığı güzergahı ile riskli varlıklara yönelik piyasa psikolojisi arasındaki bağlantı açısından da dikkat çekiyor. TokenPost daha önce Hürmüz Boğazı'ndan geçişin yüzde 70 azaldığını ve Suudi Arabistan'ın bazı sevkiyatlarının yeniden başladığını aktarmıştı.

Petrol fiyatları hızla tepki verdi. The Wall Street Journal(WSJ), 5'i itibarıyla Brent petrolün haftalık bazda %9,3 artışla varil başına 96,28 dolara, West Texas Intermediate(WTI) petrolün ise %9,7 artışla varil başına 91,48 dolara yükseldiğini bildirdi.

Fiyat artışının, Orta Doğu'daki gerilimin büyümesi ve Hürmüz Boğazı çevresinde arz kesintisi endişelerinin fiyatlara yansıması sonucu olduğu değerlendiriliyor. Ancak petrol fiyatlarının seyri yalnızca askeri çatışmaya değil, stok seviyelerine, talep beklentilerine ve petrol üreticisi ülkelerin tutumuna göre de değişebilir.

Kripto para piyasası için bu gelişme doğrudan bir etken olmaktan çok makro bir değişken niteliği taşıyor. Petrol fiyatlarındaki artış ve lojistik aksama endişeleri büyüdükçe dolar, faiz oranları ve riskli varlık iştahı birlikte hareket edebilir.

Bitcoin(BTC) ve Ethereum(ETH)'un yönü hakkında kesin bir öngörüde bulunmak için yeterli dayanak bulunmuyor. Yine de Orta Doğu'daki gerilimin, deniz taşımacılığı ve enerji fiyatları üzerinden riskli varlıklardaki oynaklığı artırabilecek bir kanalı varlığını sürdürüyor.

Tahmin piyasalarında İran'ın hava sahasını tamamen kapatma ihtimaline ilişkin fiyatlama da bir risk sinyali olarak gündeme geldi. Polymarket'te “İran'ın 31 Aralık'a kadar hava sahasını tamamen kapatacağı” yönündeki sözleşmenin “evet” fiyatı %28 olarak görüldü.

Ancak bu, fiili bir politika uygulaması değil, katılımcıların olasılık algısını yansıtan bir piyasa fiyatı. İran'ın deniz yollarını veya hava sahasını resmi olarak tamamen kapattığına dair bir açıklama şu ana kadar doğrulanmadı.

Şu ana kadar doğrulanan temel gerçekler şunlar: İran'ın uyarısı, ABD ordusunun İran tankerlerini vurması, Denizcilik İdaresi'nin seyrüsefer uyarısı ve petrol fiyatlarındaki artış. Bundan sonraki seyir, ek askeri hareketlerin olup olmayacağına ve ticaret gemilerinin geçişine yönelik kısıtlamaların artıp artmayacağına bağlı olarak değişebilir.