Vitalik Buterin: Rusya’nın Geleceği İçin Blokzincir Tabanlı Merkeziyetsiz Yönetişim Şart

Vitalik Buterin, Rusya–Ukrayna savaşının 4’üncü yılı yaklaşırken, Rusya’nın geleceğinin ‘*merkeziyetsiz yönetişim*’ perspektifinden yeniden kurgulanması gerektiğini savundu. Ona göre, *blokzincir* benzeri, yetkinin dağıtıldığı bir yapının siyasal sisteme uygulanması halinde hem Rusya içinde dönüşüm mümkün olabilir hem de uzun vadeli bir *barış* zemini kurulabilir.

12’sinde (yerel saatle), Ethereum(ETH) kurucu ortağı Vitalik Buterin, sosyal medya platformu X’te Rusça uzun bir metin paylaştı ve Ukrayna işgalini “iki tarafın da hataları olan karmaşık bir durum” değil, doğrudan “*suç niteliğinde bir saldırı*” olarak tanımladı. Sadece basit bir ateşkesle Ukrayna ve Avrupa güvenliğinin sağlanamayacağını söyleyen Buterin, uzun vadeli çözüm için Rusya’daki siyasal yapıda *yapısal değişim* gerektiğini vurguladı.

Buterin, çözüm modeli olarak ‘*merkeziyetsiz yönetişim*’ fikrini ortaya koydu. Buna göre, blokzincir ağlarında olduğu gibi *güç* küçük bir elit grupta toplanmak yerine geniş kitlelere dağıtılmalı ve bu mantık *siyasi sisteme* entegre edilmeli. Buterin, “İnsanlar ‘merkeziyetsiz yönetişim’ ve ‘radikal demokrasi’den bahsederken bunu çoğu zaman çok soyut ve ütopik bir yerden yapıyor” diyerek, “Bu yaklaşımın gerçekte hangi *somut sorunları* çözebileceğine odaklanmak” gerektiğinin altını çizdi.

Kaynaklara göre Buterin, bu merkeziyetsiz yönetişimi uygulamaya taşıyabilecek somut araçlar arasında ‘*quadratic voting*’ (kare oy sistemi), *sıfır bilgi ispatı* (ZK) teknolojileri ve çevrimiçi tartışma platformu *Polis(pol.is)* gibi sistemleri öne çıkardı. Quadratic voting, vatandaşların kendileri için daha önemli konulara daha fazla oy hakkı tahsis etmesine imkân tanıyan, klasik *çoğunluk oylaması* modelini dengelemeyi hedefleyen deneysel bir demokrasi aracı olarak tanımlanıyor. Sıfır bilgi ispatı teknolojileri ise bireylerin *mahremiyetini* korurken, oyların *meşruiyetini* ve *bütünlüğünü* doğrulama olanağı sunan kripto temelli çekirdek teknolojiler olarak öne çıkıyor.

Buterin, bu araçların “karar alma süreçlerini küçük bir elit grubun insafına bırakmak yerine, büyük ölçekli toplulukların bizzat *uzlaşma* bulmasına yardımcı olabileceğini” belirtti. Kripto sektöründe sıkça dile getirilen ‘*kötü olmayalım* (don’t be evil)’ ilkesinin ‘*kötü olmak imkânsız olsun* (can’t be evil)’ anlayışına evrilmesi gerektiğini, bunun da siyasete uyarlanabileceğini söyledi. Her şeyin eksiksiz uygulanmasının gerçekçi olmadığını kabul eden Buterin, “Yüzde 100’e ulaşmak hayal olabilir ama yüzde 25’lik bir başarı bile muazzam bir ilerleme” yorumunu yaptı.

Buterin, yeni sistemler tasarlayanların neyi hedeflediklerini *çok net* belirlemesi gerektiğini de vurguladı. Ona göre, merkeziyetsiz yönetişimin başarılı olabilmesi için yalnızca *sıradan vatandaşların* değil, Rusya’daki *siyasi elitin* bir bölümünün de dönüşüme katılması şart. Bu nedenle bu yapının neden gerekli olduğunu anlatan *ikna edici ve rasyonel* argümanlar geliştirilmesi gerektiğini ifade etti.

Yazısının devamında Buterin, merkeziyetsiz yönetişimi bir ‘*süreç*’ olarak tanımlayarak, *dijital platformlar* ve *yapay zeka(AI)* destekli karar verme sistemlerinin potansiyeline dikkat çekti. Ona göre Rusya’daki muhalefet, “*yeni fikirler* ve *yeni liderler*” arayışında ve bu liderleri bulmanın en gerçekçi yolu, çok daha fazla insanı bizzat *siyasi sürece* dahil etmekten geçiyor.

Buterin’in işaret ettiği Polis gibi çevrimiçi platformlarda, binlerce vatandaş görüşlerini paylaşabiliyor ve farklı önerilere destek veya karşıt oy verebiliyor. Buterin, bu tür araçlar sayesinde “*seçilmiş temsilciler* gibi aracılara ihtiyaç duymadan toplumun doğrudan ortak bir zemin veya *konsensüs* oluşturabileceğini, bürokratlar ve politikacıların ise bu uzlaşmayı *hukuki metinlere* ve *resmi belgelere* dönüştürmeye odaklanabileceğini” anlattı. Bu yaklaşım, geleneksel *temsili demokrasi* modelini tamamlayan ‘*doğrudan katılımcı*’ bir yapı olarak öne çıkıyor.

Buterin ayrıca bu dönüşümün *kısa vadeli* bir proje olmadığını açıkça ifade etti. “Bu hikâyenin tamamı *uzun vadeli*” diyen Buterin, Rusya vatandaşlarının ‘*Putin sonrası*’ dönemi ciddiyetle düşünmesi gerektiğini belirtti. Ona göre, hem Rusya içinde hem dışında bulunan *sıradan vatandaşlar* ve *siyasetçileri* kapsayan geniş bir ittifakı ikna edebilecek *somut bir yol haritası* şart ve böyle bir planı oluşturmak, sürecin ilk adımı.

Yapılan bu çıkış, kripto sektöründe uzun zamandır tartışılan ‘*merkeziyetsizlik*’ ve ‘*şeffaflık*’ ilkelerinin sadece *finans* alanıyla sınırlı kalmayıp, *devlet yönetimi* ve *jeopolitik çatışma çözümü* için de model üretmeye başladığını gösteriyor. Ethereum ekosisteminin kilit ismi Vitalik Buterin’in, Rusya’nın siyasal yapısının yenilenmesi ve kalıcı barış için *merkeziyetsiz yönetişimi* bir çözüm olarak önermesi, blokzincir teknolojisi ile *demokrasi deneylerini* birleştirmeye dönük tartışmaların hem küresel kripto topluluğunu hem de siyasi aktörleri önümüzdeki dönemde daha fazla tetiklemesi bekleniyor.