Santiment: Bitcoin(BTC) türev piyasasında aşırı short birikimi, 2024 Ağustos rallisini hatırlatıyor

비itcoin(BTC) türev piyasasında ‘*short*’ pozisyonlara yeniden aşırı yönelim görülürken, fonlama oranı 2024’ün Ağustos dip sürecinden bu yana en derin ‘eksi’ seviyesine geriledi. On-chain ve veri analizi şirketi Santiment(Santiment), bu ölçüde aşırıya kaçan *short* birikiminin geçmişte olduğu gibi yeniden ‘sert bir toparlanma’ için kıvılcım olabilir ‘yorum’unda bulundu.

Santiment’in derlediği büyük kripto para borsalarındaki Bitcoin kalıcı vadeli işlem fonlama oranlarına göre, mevcut *short* yoğunluğu 2024 Ağustos dönemine oldukça benziyor. O dönemde piyasaya hâkim olan ‘aşırı korku’ ve güçlü *ayı* beklentisiyle fonlama oranı derin şekilde negatife inmiş, yatırımcılar toplu halde ilave düşüşe bahis yapmıştı.

Santiment’e göre 2024 Ağustos’unda Bitcoin fiyatı beklentilerin aksine ‘daha derin düşüş’ yerine sert bir ‘yön değişimi’ yaşadı. Birikmiş *short* pozisyonların zorla kapatılmasıyla güçlü bir alım baskısı ortaya çıktı ve bu dinamik, kısa sürede güçlü bir tepki rallisini tetikledi. Verilere bakıldığında, o dönem dip seviyeden sonraki 4 ay içinde Bitcoin fiyatı yaklaşık %83 yükseldi. Santiment, “*Aşırı negatif fonlama oranı* genellikle piyasanın tek bir yöne (düşüş) aşırı yüklenmesiyle ortaya çıkar ve tarihsel olarak güçlü yükselişlerin hemen öncesinde sıkça görülür” değerlendirmesini paylaştı.

Fonlama oranı, Bitcoin kalıcı vadeli işlem piyasasında vadeli fiyat ile spot fiyat arasındaki farkın kontrolden çıkmasını sınırlamak için kullanılan bir mekanizma. Belirli periyotlarda *long* ve *short* pozisyon sahiplerinin birbirine küçük ücretler ödediği bir yapı söz konusu. Fonlama oranı negatife indiğinde *short* taraf *long* sahiplerine ödeme yapıyor; pozitif olduğunda ise bu kez *long* pozisyon sahipleri *short* oyunculara fonlama ücreti ödüyor.

Borsalar genelinde fonlama oranının güçlü biçimde negatife dönmesi, piyasanın çoğunluğunun ‘düşüş’ yönüne büyük kaldıraçla yüklendiğine işaret ediyor. Çoğu zaman korku, belirsizlik (FUD) ve kötümser beklentilerin çakıştığı dönemlerde bu tür aşırılaşma hızlanıyor. Santiment, “Bu tarz *pozisyon dengesizliği*, keskin bir karşı hareketin, özellikle de ‘*short squeeze* (kısa pozisyon sıkışması)’ için zemin hazırlar” tespitini yaptı.

Buradaki kritik nokta, çok sayıda *short* pozisyonun yüksek kaldıraçla açılmış olması. Fiyat düştükçe getiriler artarken, tersi yönde hareketlerde zarar hızla büyüyor. Zarar teminatı aştığında borsalar risk yönetimi gereği ilgili pozisyonları otomatik olarak tasfiye ediyor. Eğer bu süreçte yüklü miktarda *short* aynı anda likide olursa, piyasaya bir anda yoğun alım emirleri giriyor ve fiyat yükselişi daha da hızlanıyor. Bu zincirleme mekanizma ‘*short squeeze*’ olarak tanımlanıyor. Santiment, “Fonlama oranı ne kadar derine negatife inerse *short* taraf o kadar kalabalıklaşır; bu da potansiyel ‘yukarı yönlü enerji’nin büyüdüğü anlamına gelir” yorumunu yaptı.

Santiment, piyasa yapısındaki son değişimleri anlatırken 10 Ekim 2025’te (yerel saatle), Binance’te yaşanan geniş çaplı tasfiye dalgasını örnek gösterdi. O gün Bitcoin *long* pozisyonları peş peşe zorunlu tasfiyeye uğramış, fiyat sert şekilde geri çekilmişti. Hemen ardından birçok yatırımcı, yeni bir düşüş dalgası bekleyerek hızla *short* pozisyonlara yöneldi. Bu rota değişikliği fonlama verilerine de bire bir yansıdı ve *long* tasfiyeleri sonrası *short* yönlü aşırı yığılma ile piyasa yeniden tek yöne eğilmiş bir görünüm aldı. Santiment, “Güncel göstergeler, yatırımcı duyarlılığının yeniden ‘düşüş yönüne’ sert biçimde kaydığını ortaya koyuyor” ifadesini kullandı.

Bununla birlikte Santiment, ‘*aşırı short pozisyon* = *hemen ralli*’ gibi otomatik bir denklem kurulamayacağının altını çiziyor. Kısa vadede ilave oynaklık ya da yatay seyir ihtimalinin masada olduğu belirtiliyor. Buna rağmen şirket, bugünkü tabloyu ‘*pozisyon riski açısından çok hassas bir bölge*’ olarak tanımlıyor ve belirli bir katalizör ya da likidite olayıyla birlikte yönün ani şekilde yukarı dönebileceğini değerlendiriyor. Santiment’e göre çeşitli duyarlılık ve on-chain göstergeler bir arada ele alındığında, güncel *short* oyuncularının pozisyonlarını kendi istekleriyle kademeli biçimde kapatma ihtimali düşük görünüyor. Bu durum, fiyatın terse hareket etmesi halinde piyasaya girecek alımların büyük bölümünün ‘gönüllü pozisyon azaltma’ değil, ‘zorunlu tasfiye’ kaynaklı olma olasılığının yüksek olduğu şeklinde okunuyor.

Bugün Bitcoin türev piyasasında fonlama oranı ve pozisyon dağılımı gibi ana göstergelerin tamamı, ‘*düşüş yönüne aşırı yüklenmiş yapı*’ya işaret ediyor. Bu görünüm, 2024 Ağustos dip sürecini hatırlatan bir model oluştururken, bazı analistler bu durumu ‘*aşırı korkunun, klasik bir dip sinyaline dönüşebileceği senaryo*’ olarak yorumluyor ‘yorum’. Yine de Santiment, geçmiş örneklerin geleceği garanti etmeyeceğini vurgulayarak, aynı senaryonun bire bir tekrarlanacağı yönünde kesin bir yargıdan kaçınıyor. Öte yandan ‘fonlama oranında sert düşüş, *short* pozisyonlarda aşırı yoğunluk, sosyal kanallarda FUD yayılımı’ üçlüsünün yeniden bir araya gelmesi, Bitcoin fiyatının bir noktada *short covering* eşliğinde ani bir yön değişimi denemesi ihtimaline piyasadaki merceği çevirmiş durumda.