Rusya, Binance(BNB) ve OKX’e Kapıyı Kapatıyor: 1 Eylül’den Sonra Yabancı Kripto Borsalarına Sert Engel Planı

Rusya hükümetinin 1 Eylül’den itibaren Binance(BNB), OKX gibi *yurt dışı kripto para borsalarına erişimi engellemeyi* planladığı iddia edildi. Amaç, sınır ötesi ‘on-chain’ sermaye hareketini devlet denetimine almak ve Rus yatırımcıların yurt dışı *spekülatif işlemlerini* sıkı şekilde kısmak. Yeni modelde, ya Rusya’nın çizdiği ‘deneysel regülasyon çerçevesine’ girilecek ya da ülke içinden erişim tamamen kapatılacak.

Rusya’nın önde gelen medya kuruluşu RBC’nin haberine göre, hükümet ve düzenleyici kurumlar, yabancı kripto borsaları için *“deneysel yasal rejim”* niteliğinde özel bir çerçeve hazırlıyor. Bu çerçeveye göre Rusya’da şirket kurmayan ve getirilen regülasyon şartlarını kabul etmeyen borsaların, 1 Eylül’den sonra fiilen erişime kapatılması gündemde. Hedef listesinde Binance(BNB), OKX, Coinbase gibi büyük küresel borsaların yer alacağı belirtiliyor.

Bu yaklaşım, kripto parayı sadece ‘yatırım aracı’ değil, aynı zamanda ‘yaptırımları aşma ve dış ticaret ödemelerinde kullanma’ aracı olarak konumlandıran yeni devlet politikasına dayanıyor. Başkan Vladimir Putin’in 2024 Ağustos’ta imzaladığı yasa sonrasında, Rusya yönetimi kripto varlıkları uluslararası finansal yaptırımları *resmen* aşmaya yönelik temel araçlardan biri olarak görüyor. Ancak bunun ön koşulu, *sıkı devlet gözetimi ve merkezileşmiş denetim*.

On-chain veri analiz şirketi Chainalysis(Chainalysis), Rusya’nın çoktan ‘yasallaştırılmış yaptırım aşma’ modeline doğru ilerlediğini vurguluyor. Daha önce farklı yabancı platformlara dağılmış, takibi zor kripto hareketlerini, ülke içindeki yetkili borsalarda toplama hedefi öne çıkıyor. Böylece hem sermaye çıkışı, hem de yaptırım süreci tek merkezden yönetilmek isteniyor.

Rusya hükümeti, devlet kontrolünde iki ayrı kripto para borsası kurma planını da masaya koymuş durumda. Bunlardan birinin *uluslararası ticaret ödemeleri* için, diğerinin ise Rusya içi kurumsal ve şirket müşterileri için yapılandırılması öngörülüyor. Paralel olarak Rusya merkezli bir *stabil kripto para (stablecoin)* ihraç edilmesi de tartışılıyor. Bu senaryoda, geleneksel finansal yaptırımları baypas eden yeni bir *ödemeler altyapısı* yaratılması hedefleniyor.

Bu modelde piyasa ikiye ayrılıyor: Devletin onay verdiği ihracatçılar ve kamu şirketleri, ‘resmi kanallar’ üzerinden kriptoyu dış ticaret aracı olarak kullanabilecek. Buna karşılık bireysel yatırımcılar yoğun regülasyon, baskı ve erişim engeliyle karşı karşıya kalacak. Böylece ‘resmi uluslararası ödeme kanalları’ ile ‘iç sermaye kontrolü’ birbirinden ayrılarak, *yaptırım aşma kapasitesi korunurken sermaye çıkışı minimuma indirilmek* isteniyor.

Bu çizgi, Avrupa Birliği(EU) tarafındaki tartışmalarla da bir noktada kesişiyor. Avrupa Merkez Bankası(ECB) Başkanı Christine Lagarde, uzun süredir dijital finans ve kripto varlıklardaki düzenleme boşluğuna dikkat çekiyor. Moskova ise bu boşluğu kendi kriterleriyle ve kendi jeopolitik öncelikleri doğrultusunda doldurmaya çalışıyor. yorum: Rusya, küresel standartlara entegre olmaktan çok, kendi ‘kapalı devre’ kripto finans mimarisini kurmaya oynuyor.

Yeni sistemin kalbinde, sadece belirli alanlarda kripto hizmetine izin veren *“deneysel yasal bölgeler (EPR – Experimental Legal Regimes)”* bulunuyor. Bu çerçevenin dışında kalan yabancı borsalar, Rus kullanıcılar için temelden engellenebilecek. Uygulamaya geçilirse Coinbase gibi küresel erişime dayalı borsalar, Rusya pazarının önemli bölümünü kaybetme riskiyle karşı karşıya kalabilir. Zira Rus IP ve alan adlarını engellemek, Rusya’da şirket kurmak, yerel raporlama ve *Rus usulü KYC-sermaye kurallarını* kabul etmek zorunda kalacaklar.

Rusya yönetimi, 2022’den beri Crystal Intelligence(Crystal Intelligence) gibi kuruluşların hazırladığı yol haritalarını esas alarak daha sert *müşterini tanı (KYC)* ve özsermaye gerekliliklerini tartışıyordu. Şimdiye dek teoride kalan bu şartlar, yabancı borsalar için fiili *giriş bariyeri* ve *engelleme gerekçesi* haline gelmiş görünüyor.

Maliye Bakanı Anton Siluanov, defalarca “kripto para disiplininin karmaşık ama zorunlu bir görev” olduğunu vurguladı. VTB Bankası CEO’su Andrey Kostin de ihracatçı şirketlerin ödeme ihtiyacını gerekçe göstererek, “yerel kripto borsası ve yasal altyapının acilen kurulması gerektiğini” savunuyor. Yaptırımları aşma ihtiyacı, teknik ve hukuki zorlukların önüne geçmiş durumda.

Ancak birçok yabancı borsa, Rusya’da şirket açıp kara para aklama(AML) ve yaptırım riskini *doğrudan* üzerine almak istemiyor. Bu durumda, Batı yaptırımlarını açıkça ihlal etmiş konuma düşebilirler. Böyle bir ortamda, yerel lisansı reddeden platformlar Rus makamları için *“sert blok”* uygulanacak hedefler haline geliyor; yani doğrudan erişim engeli ve teknik blokajlarla karşılaşacaklar.

Eğer 1 Eylül’de söz konusu adımlar atılırsa, Rus kripto piyasasında ciddi bir *likidite kırılması* yaşanması bekleniyor. Yıllık bazda on milyarlarca dolar seviyesinde olduğu tahmin edilen bireysel işlem hacmi, lisanssız yabancı borsalar yerine *P2P ağlara* ya da zaten yaptırım listesinde olan platformlara kayabilir. Şimdiden ABD ve Avrupa’nın yaptırım listelerinde yer alan Rusya bağlantılı Garantex gibi borsaların, resmi kanallar daraldıkça daha da büyümesi olası.

Devlet, regülasyon yoluyla kontrolü artırmak istiyor; ancak baskı seviyesi artarsa, *gölge piyasaların şişmesi* riskine dikkat çekiliyor. yorum: Aşırı sıkı denetim, sermayeyi tamamen kayıt dışı kanallara itebilir ve devletin görmek istemediği on-chain hareketleri daha da görünmez hale getirebilir.

Küresel ölçekte lobi grupları ve sektör dernekleri, geliştirici sorumluluğu, platform yükümlülükleri ve merkeziyetsiz finans(DeFi) standardı konusunda uzlaşma ararken; Rusya tam tersine *devlet liderliğinde, milliyetçi ve merkezileşmiş* bir kripto rejimine yöneliyor. Bu yaklaşım, kripto para ekosisteminin *merkeziyetsizlik* ve *açıklık* gibi temel değerleriyle sert biçimde çatışıyor.

Önümüzdeki dönemde ruble bazlı kripto işlem çiftlerindeki spread’ler (alış-satış farkları) ve yabancı borsalardaki ruble piyasalarının likidite daralması, bu dönüşümün ilk göstergeleri olabilir. 1 Eylül civarında Rusya kaynaklı on-chain para akışının nasıl yeniden şekilleneceği, kriptoyu bir yandan ‘yaptırım aşma teknolojisi’, diğer yandan ‘devlet kontrol aracı’ olarak kullanan bu yeni modelin ne kadar başarılı olacağını da ortaya koyacak.