Aptos(APT), yüksek enflasyondan performansa bağlı deflasyonist tokenomik modele geçiyor

앱토스(APT), yüksek enflasyondan ‘performansa bağlı’ deflasyon modeline geçiyor

Aptos(APT), bugüne kadar eleştirilen ‘yüksek enflasyonlu’ token modelini köklü şekilde değiştirerek, *performansa bağlı* yeni bir tokenomik yapıya geçiyor. Proje ekibi, ağ kullanımına göre şekillenen ‘ücret temelli yakım’ ve ‘uzun vadeli stake ödülleri’ odaklı bir sistemle, *yüksek enflasyon* ve *satış baskısı* algısını kırmayı hedefliyor. Fiyatın tüm zamanların en düşük seviyelerine gerilediği ortamda, ekip *token arzını sıkı şekilde kısan deflasyonist bir modele* dönerek ekosisteme olan güveni yeniden inşa etmeye çalışıyor.

Layer1 blokzincir projesi Aptos, X(eski Twitter) üzerinden yeni tokenomik planını açıkladı. Ekip, “Aptos ağı, ağ kullanımına bağlı olarak çalışan *performans bazlı tokenomik* modele geçiyor” ifadesini kullandı. Yeni modelin merkezinde *maksimum arz sınırı*, *gas ücretlerinde artış*, *stake ödüllerinde düşüş* ve *işlem ücretleriyle finanse edilen token geri alım–yakım programı* bulunuyor.

Açıklanan plana göre APT toplam arzı en fazla 2,1 milyar adet ile ‘hard cap’ olarak sınırlandırılıyor. Aynı zamanda Aptos Vakfı, 210 milyon APT’yi kalıcı olarak kilitleyeceğini bildirdi. Yaklaşık 180 milyon dolar (yaklaşık 2,61 trilyon won) değerindeki bu miktar piyasaya girmeyecek ve fiilen dolaşımdan çıkmış sayılacak. Vakıf ayrıca, ağın operasyonel giderlerini karşılamak için *token satışı yapmak yerine stake ödüllerini* kullanacağını belirterek, *satış baskısını azaltma* niyetini vurguladı.

En dikkat çekici değişikliklerden biri *gas ücretlerindeki artış*. Aptos ekibi, ağ üzerindeki gas ücretlerini mevcut seviyenin yaklaşık 10 katına çıkarmayı planlıyor. Buna rağmen ekip, “Artıştan sonra dahi işlem başına ortalama ücret yaklaşık 0,00014 dolar seviyesinde kalacak ve bu, hâlâ dünyadaki en düşük seviyelerden biri olacak” değerlendirmesinde bulundu. *Yorum: Ekip, ücret artışını mutlak rakamların hâlâ çok düşük olmasıyla savunuyor.* Gas gelirlerinin artmasıyla, bu gelirle finanse edilecek *programatik token geri alım–yakım* hacminin büyümesi ve sonuçta dolaşımdaki APT miktarının daha hızlı azalması bekleniyor.

Stake ödül yapısı da ciddi biçimde yeniden düzenleniyor. Yıllık yaklaşık %5,19 seviyesindeki stake getirisi, yaklaşık yarı yarıya azaltılarak %2,6 seviyesine çekilecek. Ancak Aptos ekibi, ilerleyen dönemde yapılacak yönetişim oylamalarıyla *uzun vadeli stake’e ayrıcalık tanıyan* bir model getirmeyi planlıyor. Buna göre belirli bir süre veya üzeri için kilitleme seçeneğini tercih eden doğrulayıcılar ve delegatörler, %2,6’nın üzerinde bir ödül oranı kazanırken; kısa vadeli veya likidite odaklı stake eden katılımcılar *standart %2,6* seviyesinde kalacak. Böylece proje, *fonlama maliyetlerini düşürürken* aynı zamanda *ağın güvenliğini artıracak uzun vadeli katılımcıları* çekmeyi hedefliyor.

Bu tokenomik dönüşüm, APT fiyatındaki zayıf seyrin uzadığı bir dönemde geldi. APT, 2025 Şubat’tan sonra yaklaşık 0,86 dolar seviyesine gerileyerek, aynı yıl Şubat ayında görülen yaklaşık 6,31 dolardan %87 düşmüş durumda. 2023’te kaydedilen 19,92 dolarlık tüm zamanların en yüksek seviyesine göre ise değer kaybı yaklaşık %95’e ulaşıyor. Piyasada uzun süredir, *yüksek token enflasyonu* ve *vakıf satışları konusundaki endişeler* fiyat baskısının başlıca nedenleri arasında gösteriliyordu.

Fiyattaki zayıflığa rağmen Aptos ağının zincir üstü verileri hala güçlü. DeFi açısından bakıldığında Aptos, stablecoin piyasa değeri bazında en büyük onuncu blokzincir konumunda yer alıyor; ağ üzerinde basılı veya tutulan stablecoin toplam değeri yaklaşık 1,4 milyar dolar (yaklaşık 2,03 trilyon won) seviyesinde. Zincir üstü stablecoin işlem hacmi bakımından ise ağ, en büyük on birinci ekosistem olarak konumlanıyor. On-chain analiz platformu Artemis Terminal verilerine göre ağ üzerindeki *kümülatif işlem hacmi* 58,7 milyar dolar (yaklaşık 85,18 trilyon won) civarında. Bu tablo, fiyattaki düşüşe rağmen Aptos ekosisteminin DeFi altyapısı ve *kullanım tarafında önemli bir ağırlığa* sahip olduğunu gösteriyor.

Aptos’un yaptığı bu hamlenin arka planında, projenin başlangıçtan beri kullandığı *teşvik ve yüksek enflasyon* odaklı modelin sınırlarının netleşmesi yatıyor. *Teşvik bazlı büyüme modeli*, erken aşamada ekosistemi hızlıca genişletmek için etkili olsa da, zaman içinde sürdürülebilirlik tartışmalarına yol açıyor ve *fiyatın seyrelmesi (dilution)* endişesini büyütüyor. Aptos ekibi bu nedenle, *kullanım ve gelir odaklı, yakım mekanizması içeren* yeni bir çerçeveye geçerek uzun vadeli bir denge kurmaya çalışıyor.

Aptos’un yeni sistemi üç temel başlıkta özetlenebilir: İlk olarak, *maksimum arz sınırı* ve *vakıf rezervlerinin kalıcı kilidi* sayesinde yapısal arz baskısı azaltılıyor. İkinci olarak, *çok düşük ücret seviyesini korurken*, ağ kullanımı arttıkça otomatik olarak büyüyecek bir geri alım–yakım mekanizmasıyla APT arzının zaman içinde düşmesi hedefleniyor. Üçüncü olarak, *kısa vadeli farming ve madencilik yerine uzun vadeli stake eden katılımcıların* daha avantajlı konuma geçmesi sağlanarak hem ağ güvenliği hem de yönetişim katılımı teşvik ediliyor. Ekip bu modeli *performans bazlı tokenomik* olarak adlandırıyor.

Piyasa cephesinde, bu değişikliklerin kısa vadede *gas ücret artışı* ve *stake ödüllerinin düşmesi* nedeniyle olumsuz algılanabileceği dile getiriliyor. Ancak orta–uzun vadede, *deflasyon beklentisi* ve *token yapısındaki iyileşmenin* güveni yeniden tesis edebileceğine yönelik görüşler de güçleniyor. Özellikle APT fiyatının zirveye göre yaklaşık %95 gerilediği mevcut durumda, ek arzın kısılması ve yakımın artması, *zincir üstü aktivitedeki olası artışlarla birleşirse* token değerini destekleyici bir rol oynayabilir. *Yorum: Bu modelin başarısı, esasen ağ kullanımının gerçekten artıp artmayacağına ve yakım hızının piyasadaki satış baskısını dengeleyip dengeleyemeyeceğine bağlı olacak.*

Buna karşın tokenomik teklifinin nihai olarak hayata geçmesi için yönetişim sürecinin tamamlanması gerekiyor. Gas ücretlerinde 10 kat artış ve stake getirilerinin yarıya indirilmesi, hem kullanıcılar hem de doğrulayıcılar için önemli bir maliyet unsuru olabilir. Aptos’un açıkladığı *uzun vadeli stake’i teşvik eden* modelin detayları ve yükselen gas gelirinin hangi hızla *gerçek APT yakımına* dönüşeceği, bundan sonraki süreçte yakından izlenecek başlıklar arasında yer alacak.

Aptos(APT) tarafındaki bu tokenomik dönüşüm, *yüksek enflasyon* ve *vakıf satış baskısı* ile karşı karşıya olan diğer Layer1 projeleri için de örnek bir vaka haline gelebilir. Piyasa, Aptos’un performansa bağlı deflasyonist modelle *fiyat baskısını ve güven krizini tersine çevirip çeviremeyeceğine* ve bu denemenin genel Layer1 tokenomik anlayışını ne ölçüde etkileyebileceğine odaklanmış durumda.