Uniswap(UNI), 8 Ağda Protokol Ücretlerini Açıp Otomatik Yakımı Güçlendiriyor: Kullanım Bağlantılı Deflasyon Modeli Genişliyor

유니스왑(Uniswap), 8 Ağ Güçlü Ücret Hamlesiyle UNI Otomatik Yakımını Büyütüyor

유니스왑(Uniswap), protokol ücret modelini ciddi ölçüde genişletmeyi öngören yeni planını resmen topluluğun oylamasına sundu. Teklif, 8 yeni blokzincir ile Ethereum(Ethereum) üzerindeki kalan tüm v3 likidite havuzlarında ‘protokol ücreti’ alınmasını ve bu gelirlerin Ethereum’da toplanarak UNI’nin otomatik alım ve ‘yakım’ sürecini güçlendirilmesini hedefliyor. Böylece kullanım hacmiyle bağlantılı bir ‘deflasyon mekanizması’ daha net biçimde devreye girmiş olacak. ‘yorum: UNI için kullanım arttıkça arzın azaldığı bir model, uzun vadeli token ekonomisi açısından kritik bir sinyal veriyor.’

Bu yönetişim hamlesi, aynı zamanda Uniswap’in yeni yönetişim çerçevesi ‘UNIfication’ altında yürütülen ilk büyük teklif konumunda. Teklif kabul edilirse Arbitrum(ARB) temelli Arbitrum, Coinbase’in katman2 ağı Base(Base), Celo(Celo), Ethereum katman2 ağı OP Mainnet, Soneium(Soneium), X Layer(X Layer), Worldchain(Worldchain) ve Zora(Zora) olmak üzere 8 ayrı ağda protokol ücretleri toplu şekilde devreye alınacak.

Uniswap ekibi, havuzlardaki ücret yapısına göre otomatik protokol ücreti oranı atayan ‘tier tabanlı adaptör’ sistemi kurmayı planlıyor. Bu sistem sayesinde her bir likidite havuzu için ayrı yönetişim oylaması yapılmasına gerek kalmayacak ve piyasa koşullarına göre daha sistematik, dinamik bir ‘ücret politikası’ uygulanabilecek.

Katman2 ağlardan elde edilen protokol gelirleri, köprü(bridge) altyapısı üzerinden Ethereum ana ağa aktarılacak. Bu fonlar, UNI’nin otomatik geri alımı ve kalıcı ‘yakımı’ için kullanılacak. Halihazırda Unichain(Unichain) sequencer gelirlerine uygulanan modele benzer bu yapı ile, protokol kullanımı büyüdükçe UNI arzının kademeli olarak azalacağı ‘kullanım bağlantılı yakım modeli’ daha da sağlamlaştırılmak isteniyor.

UNIfication ile birlikte ücretlere ilişkin teklifler eskisi gibi uzun topluluk tartışmalarına gerek duymadan, doğrudan 5 günlük Snapshot oylamasına ve ardından on-chain onay sürecine geçebilecek. Bu güncel teklif, aynı zamanda bu yeni karar alma mekanizmasının pratikte nasıl işleyeceğini gösterecek ‘ilk saha testi’ olarak da öne çıkıyor.

Piyasada, teklifin geçmesi halinde Uniswap’in ‘gelir yakalama alanı’nın çoklu ekosistemlere doğru ciddi biçimde genişleyebileceği beklentisi hakim. Aynı zamanda UNI için tasarlanan ‘deflasyon odaklı yapı’ güçlendikçe, Uniswap’in token ekonomisi ve protokol içindeki ‘yönetişim gücü’ daha da sağlam bir zemine oturabilir. ‘yorum: Uzmanlar, bu adımı hem DEX gelir modelinin olgunlaşması hem de DeFi protokollerinin hissedarlık benzeri mekanizmalara yaklaşması açısından önemli bir eşik olarak okuyor.’

XRP Ledger, Regülatörler İçin ‘İzinli DEX’ Başlattı: Kurumsal On-chain İşlemlere Yeni Köprü

XRP Ledger(XRP Ledger, XRPL), ana ağda ‘izinli DEX(permissioned DEX)’ özelliğini resmen devreye aldı. Bu özellik, geleneksel finans kurumlarının yaptırım ve regülasyon şartlarını yerine getirirken aynı zamanda blokzincir tabanlı ‘merkeziyetsiz alım-satım altyapısı’ndan yararlanmasını sağlayacak şekilde tasarlandı. Böylece kurumsal oyuncuların on-chain dünyaya giriş bariyerlerinin düşüp düşmeyeceği merak konusu oldu.

Uygulamaya alınan XLS-81 güncellemesi, ‘izinli alanlar(Permissioned Domains)’ adlı temel bir fonksiyona dayanıyor. Bu yapı sayesinde XRPL üzerinde yerleşik açık DEX’e benzeyen bir borsa kurulabilirken, katılabilecek hesaplar sıkı kurallarla sınırlandırılmış ayrı bir ‘merkeziyetsiz borsa’ alanı oluşturulabiliyor.

Klasik halka açık DEX modelinin aksine, izinli DEX tarafında her alan(domain), hangi hesapları kabul edeceğini önceden belirliyor. Böylelikle bankalar, aracı kurumlar, brokerler ve diğer regüle finans aktörleri, yaptırım listeleri, müşteri tanı(KYC) ve kara para aklamayı önleme(AML) gerekliliklerine uygun şekilde on-chain likiditeye erişebiliyor. Yani tamamen açık DeFi piyasasına direkt maruz kalma riski azaltılırken, blokzincirin ‘şeffaflık’ ve ‘anlık mutabakat’ gibi avantajları korunmuş oluyor.

Her domain kendi bağımsız DEX’ini, emir defterini ve işlem çiftlerini barındırıyor. Emirlerin eşleşmesi yalnızca aynı domain içinde gerçekleşebiliyor. Bu sayede XRPL’nin temel performansı ve hızından ödün verilmeden, farklı regülasyon çerçevelerine uyumlu çok sayıda ‘kapalı on-chain pazar’ kurulabiliyor.

Sektörde, bu yeni izinli DEX çerçevesinin XRPL için ‘kurumsal benimseme’ tarafında kaldıraç etkisi yaratabileceği yorumu öne çıkıyor. Özellikle geleneksel finans ile DeFi arasındaki ‘orta alanı’ hedefleyen modelin, regülatif talepler ile ‘merkeziyetsiz altyapı’ arasındaki boşluğu daraltarak daha kapsayıcı bir ‘blokzincir finans ekosistemi’ inşa edilmesine katkı sunabileceği belirtiliyor.

XRPL tarafı, bu yükseltmenin uzun vadede dağıtık defter teknolojisinin yenilikçi yönleri ile ülkelerin regülasyon çerçevelerini birbirine yaklaştırarak, hem ‘güvenilirliği’ artmış hem de ‘likiditesi’ daha derin on-chain pazarların kurulmasına yardımcı olacağı görüşünde. ‘yorum: Özellikle KYC/AML uyumlu on-chain piyasalara yatırımcı ilgisi artarken, XRPL’nin bu hamlesi regülasyon dostu kurumsal DeFi trendinin ivme kazanmasına zemin hazırlayabilir.’

ZeroLend, 3 Yıl Sonra Kapanıyor: Gelir Çöküşü ve ‘Ölü Zincir’ Riski Vurdu

Çoklu ağ destekli DeFi borç verme protokolü ZeroLend(ZeroLend), 3 yıllık faaliyetin ardından hizmetini tamamen sonlandırıyor. Kurucu Ryker(Ryker), kalıcı işletme zararı ve kötüleşen piyasa koşulları nedeniyle projeyi sürdürmenin mümkün olmadığını açıkladı. Bir dönem 300 milyon doların (yaklaşık 435,1 milyar won) üzerinde kilitli varlık(TVL) çeken protokolün kapanması, DeFi piyasasında ayrı bir ‘şok dalgası’ yarattı.

DeFiLlama verilerine göre ZeroLend, 2024 Kasım ayında zirveye ulaşarak yaklaşık 359 milyon dolar (yaklaşık 521,5 milyar won) TVL’ye sahipti. Bugün ise Linea(Linea), Ethereum(Ethereum) ve ZKsync Era(ZKsync Era) dahil tüm ana ağlardaki toplam kilitli varlık 6,6 milyon dolar (yaklaşık 9,57 milyar won) seviyesine gerilemiş durumda. Diğer zincirlerde kalan bakiyeler ise neredeyse ‘istatistiksel hata’ düzeyinde.

Gelir tarafında da tablo benzer şekilde bozuldu. ZeroLend’in 2025 toplam geliri 3,1 milyon dolar (yaklaşık 4,5 milyar won) düzeyindeyken, bu yıl elde edilen gelir yalnızca 355 bin dolar (yaklaşık 520 milyon won) civarında kaldı. Ryker, özellikle erken dönem L1 ve L2 ağlarının aktivitesinin sönmesi, bazı zincirlerde fiyat beslemesi sağlayan ‘oracle’ desteğinin son bulması, artan güvenlik tehditleri ve daralan kredi marjlarını başlıca baskı faktörleri olarak sıraladı.

Protokol, yeni borçlanmaları pratikte durdurmak için çoğu piyasada teminat oranını(LTV) yüzde 0’a çekti. Ekip, kullanıcıları varlıklarını ‘en kısa sürede’ çekmeye çağırıyor. Manta(Manta), Zircuit(Zircuit), xLayer(xLayer) gibi bazı ağlarda kilitli fonlar içinse, timelock akıllı sözleşmelerinin yükseltilmesi yoluyla ‘kilitli varlıkların yeniden dağıtımı’ planlanıyor. Base(Base) ağında LBTC yatıran kullanıcılara ise Linea airdrop tahsisleriyle bağlantılı kısmi geri ödeme yapılacağı bildirildi.

Yönetim token’ı ZERO için herhangi bir ‘kurtarma mekanizması’ öngörülmedi. Token fiyatı 24 saat içinde yüzde 34 değer kaybederek adeta ‘kağıt parçası’ seviyesine düştü. Token değerinin, platform kârlılığıyla doğrudan bağlantılı olmadan yalnızca likidite teşvikleri ve yönetişim rolüne dayanması, projenin yapısal zayıflığı olarak öne çıktı. ‘yorum: Gelir paylaşımı sunmayan, sürdürülebilir nakit akışı yaratmayan token modellerinin, ayı piyasalarında yatırımcı güvenini hızla kaybettiği bir kez daha görüldü.’

Yellow Capital(Yellow Capital) CEO’su Diego Martin(Diego Martin), ZeroLend’in kapanışını DeFi pazarındaki ‘yapısal kırılganlıkların’ göstergesi olarak değerlendiriyor. Martin’e göre borsalar, saklama kurumları ve blokzincirler arasında likidite aşırı derecede bölünerek ‘parçalı pazar(fragmented market)’ yapısını büyütüyor; bunun sonucunda da fiyat anomalileri ve likidite boşlukları sıklaştı. Kurumsal sermaye girişleri artsa bile, bu yapısal sorunlar uzun vadeli benimsemenin önünde önemli bir engel oluşturuyor.

Bu örnek, ‘çoklu zincir genişlemesi’nin tek başına büyüme anlamına gelmediğini de yeniden hatırlattı. Kullanıcı aktivitesi düşük zincirler, kopuk altyapı ve zayıf kârlılık birleşince, proje sürdürülebilirliği hızla aşınıyor. ZeroLend’in sahneden çekilişi, DeFi protokollerinin ‘gelir modeli’, ‘risk yönetimi’ ve ‘zincir seçimi’ stratejilerini çok daha titiz biçimde yeniden ele alması gerektiğine işaret ediyor. ‘yorum: Uzmanlar, önümüzdeki dönemde yalnızca sağlam nakit akışı, net değer yakalama mekanizması ve dikkatli ağ seçimi olan protokollerin ayakta kalabileceğini vurguluyor.’